Cichorei

Cichorium intybus L.
Engels: Chicory, Duits: Wegwarte, Frans: Chicorée
Familie: Samengesteldbloemigen of composietenfamilie, Compositae of Asteraceae (beide botanische namen zijn toegestaan)


Gesponsorde links: 


Algemene beschrijving

Cichorei is een overblijvende plant. De plant is 80-90 cm hoog, met een lange penwortel (soms vertakt) tot 75 cm. De penwortel heeft een dunne bast en is van buiten bruin/geel en is binnenin wit. Het heeft een centrale kern met veel kanaaltjes. In de wortel komt een bittere melkachtige (latex) vloeistof voor. Dit is te zien is op de foto van de dwarsdoorsnede van de wortel hieronder.

       

De bladeren kunnen 7,5 tot 15 cm lang worden, zijn lancetvormig en vormen een rozet rond de centrale stengel. De bladeren aan de bloemstengel zijn kleiner en pijlvormig.

       

Cichorei vormt bloemstengels en zaden in het tweede jaar (na de eerste winter). De plant bloeit van juli tot augustus met helder blauwe tot lila bloemen. De bloemen openen zich vooral ’s morgens en sluiten zich precies 5 uur nadat ze open zijn geweest. De zaden bruin/zwart zijn klein 3 mm lang en 2 mm breed.

       

Naast de wilde cichorei (Cichorium intybus var. sylvestre) zijn de 2 bekendste varianten de witlof (Cichorium intybus var. foliosum) en de Wortel Cichorei (Cichorium intybus var. sativum). De wortel cichorei wordt gekweekt voor het hoge inuline gehalte in de wortel.


Zelf Cichorei kweken

Plaats.
Zonnig en open
Grond.
Licht, bij voorkeur alkalisch.
Vermeerderen.
Zaaien in vroege zomer.
Kweken.
Uitdunnen of verplanten op 45 cm afstand. Cichorei kan niet binnenshuis gekweekt worden. Om witlof te kweken, wortels in de herfst opgraven, bladeren tot 25 mm afsnijden en 25 mm van de wortel. Goed begraven in zanderige compost en water. Laat er geen licht bij komen en zet dit in een kelder of garage. Witlof kan binnen 3-4 weken gegeten worden.
Oogsten.
Bladeren verzamelen als ze jong zijn. Wortels uitgraven in eerste herfst en witlof struikjes in de winter.

De botanische naam Cichorium refereert waarschijnlijk naar het feit dat de plant bijna nooit in het veld groeit maar bijna altijd ernaast. (kio = gaan en chorion = veld). De naam intybus verwijst waarschijnlijk naar zijn holle steel (tubus = pijp).
De plant heeft zich vanuit het Middellandse zee gebied over de hele wereld verspreid.
De Teutonen gebruikte het als een magische plant om zichzelf onaantastbaar te maken, waarna de katholieke kerk het doopte naar een plant die naar de maagd verwees.
Volgens oude volksverhalen zijn de bloemen van de cichorei zo mooi helderblauw van kleur omdat ze getransformeerde ogen zijn van een maagd die weende om het schip van haar geliefde, dat nooit weerom kwam.
Vanaf de zeventiende eeuw werd cichorei voor zijn bittere wortels (var. Sativum) gekweekt die werden geroosterd en gebruikt in koffieachtige drankjes. Door oorlogen en blokkades waren in de achttiende eeuw de prijzen van normale “Coffea arabica” sterk gestegen waardoor de vervanging door geroosterde cichorei populair werd. Nu is dit type industrie bijna uit Europa verdwenen. De laatste cichorei rooster fabriek werd in 1968 in Kloosterburen gesloten. In België werd nog cichorei voor koffie surrogaat geproduceerd tot de jaren tachtig van de laatste eeuw. Een alternatief voor koffiesurrogaat was de cultivatie van cichorei voor inuline. Cichorei is een van de weinige planten met hoge winstgevende hoeveelheden inuline in de wortels (19%). De wortel cichorei wordt nu op geteeld voor het inuline. Nieuwe ontwikkelingen beloven dat cichorei in de toekomst kan worden gebruikt als productieplatform voor complexe medicijnen zoals het antimalaria medicijn artemisinine. Voor meer info klik hier

Een ander type van cichorei cultivatie begon rond 1850 in de driehoek Brussel-Leuven-Mechelen. De winterwortelachtige wortel van cichorei (var. foliosum) werden na de oogst in Augustus-September van hun loof ontdaan en in perken ingegraven. De wortels werden met mest bedekt en een paar weken later vormde zich witte chicons/spruiten. Deze werden vanaf 1875 verhandeld naar Parijs als Belgische andijvie. Tweeëntwintig jaar later bedroeg de export al 1500 tonen. De cultivatie van witlof begon in Nederland en Frankrijk rond de eerste wereld oorlog. De cultivatie van witlof is nu sterk gemoderniseerd en gebeurd tegenwoordig in waterdichte verrijdbare bakken in donkere klimaatkamers waar een nutriëntenvloeistof door de bakken wordt gepompt.


Terug naar de top van dit Cichorei document



Gesponsorde links: 


Toepassingen

Huishouden

Hele plant
U kunt de hele plant kweken voor veevoer en in voedzame grasmengsels.

Blad
U kunt het blad koken voor een helder blauwe verfstof.

Medicinaal

Blad
Het blad kan gebruikt worden bij lever problemen zoals geelzucht en bij miltproblemen. Een papje van het blad verzacht ontstekingen en is ontstekingsremmend.

Wortel
Een aftreksel van de gedroogde wortel is een versterkend, licht laxerend middel en is een diureticum. Een afkooksel kan galstenen, nierstenen en ontstekingen van de lever of urine wegen verlichten. Cichorei staat ook bekend om zijn toxiciteit tegen parasieten in de darmen.


Bloesemremedie
Cichorei wordt ook als bloesemremedie gebruikt. Het doel van de cichorei remedie is: Liefde, vrij, ongebonden en onvoorwaardelijk.
Dit is voor mensen die overdreven bezitterig zijn en het moeilijk vinden om te geven zonder er iets voor terug te verwachten.
Een voorbeeld van commerciële bloesemremedie van cichorei is de bloesemremedie van Bach. U kunt ook zelf bloesemremedies maken.



Inuline uit de wortel

Dit reserve koolhydraat is een fructose polymeer (variërend van 2-30 eenheden) dat eindigt op een glucose eenheid. Inuline kan gebruikt worden voor de productie van fructose en 5-hydroxymethylfurfunal (HMF), een grondstof voor de polymeer industrie.
In de voedselindustrie wordt inuline gebruikt als vervanger voor suiker, vet en bloem. Inuline heeft een kwart van de energie van suikers en tot 1/9 van de energie van vet. Inuline wordt niet door menselijke enzymen afgebroken in onze spijsvertering. Inuline wordt pas afgebroken in de dikke darm door de darmbacteriën. Daarmee is inuline een prebiotica, wat de groei van bacteriën in de dikke darm stimuleert. Consumptie van grote hoeveelheden inuline kan leiden tot extra gasontwikkeling in de dikke darm. Inuline verhoogt de opname van calcium en mogelijk de opname van magnesium.

Terug naar de top van dit Cichorei document



Gesponsorde links: 


Chemische eigenschappen

Inuline
19 % van het versgewicht in de wortel




Sesquiterpene lactonen (bitterstoffen 0,42 % in de wortels en 0,26 % in de bladeren):
Lactucine, 8-deoxylactucine, lactucopicrine, (en de dihydro derivaten) 11(S),13-dihydrolactucine, 11(S),13-dihydro-8-deoxylactucine, 11(S),13-dihydrolactucopicrine. Eudesmanoliden sonchuside C, eudesmanoliden cichoriolide A, germacranolides sonchuside A en germacranolides cichorioside C.




Andere Bitterstoffen:
Esculetin, esculin, cichoriin, umbelliferone, scopoletin 6,7-dihydroxycoumarin


Terug naar de top van dit Cichorei document


Voorzichtig

Er zijn geen negatieve bijwerkingen van cichorei bekent.


Terug naar de top van dit Cichorei document


Culinair

Bloem
U kunt de bloemen gebruiken in salades en de knoppen inmaken in het zuur.

Blad
De zaailingen kunnen afgesneden worden en vers worden gegeten.

Wortel
Als de wortels jong zijn kunt u ze koken en serveren met een saus. De wortels zijn te gebruiken als surrogaatkoffie (pee-koffie). Hiervoor kunt u de dikke gekweekte wortels uitgraven, wassen, in partjes snijden, drogen in matige warmte, roosteren en daarna malen.

Witlof
Versnipper witlof in salades. U kunt witlof ook in boter smoren als groenteschotel.


Terug naar de top van dit Cichorei document


Andere varianten

Witlof / witloof / Brussels lof (Cichorium intybus var. foliosum)


Roodlof / radicchio rosso (Cichorium intybus var. foliosum)


Wortel Cichorei (Cichorium intybus var. sativum)


De familie Cichorium heeft naast Cichorium intybus 5 andere leden. C. spinosum L, C. glandulosum Boiss, C. bottae Defl, C. calvum Schultz-Bip en C. endivia L. Cichorium endivia kennen we als Andijvie.

Andijvie (Cichorium endivia var. latifolium)


Terug naar de top van dit Cichorei document


Overige afbeeldingen

Hier staan een aantal plaatjes / foto's / prenten van Cichorei (Cichorium intybus L.).

       

Terug naar de top van dit Cichorei document

[1]. Dr. C. Norman Shealy; - Encyclopedie van de Natuurlijke Geneesmiddelen - Eerste druk;
      Groningen: TextCase (1999). ISBN 3-8290-1713-8
[2]. Kraker JW, Franssen MC, Joerink M, de Groot A, Bouwmeester HJ. (2002). Biosynthesis of costunolide, dihydrocostunolide, and leucodin. Demonstration of cytochrome p450-catalyzed formation of the lactone ring present in sesquiterpene lactones of chicory. Plant Physiol. 129(1):257-68.
[3]. Kraker, J.W. de (2002) The biosynthesis of sesquiterpene lactones in chicory (Cichorium intybus L.) roots. WUR Wageningen UR. Proefschrift (PhD thesis). ISBN 9058085317, 176 p
[4]. Harsh Pal Bais, GA Ravishankar (2001) Cichorium intybus L – cultivation, processing, utility, value addition and biotechnology, with an emphasis on current status and future prospects. Journal of the Science of Food and Agriculture, 81, 467-484
[5]. Abrams S, Griffin I, Hawthorne K, Liang L, Gunn S, Darlington G, Ellis K (2005). A combination of prebiotic short- and long-chain inulin-type fructans enhances calcium absorption and bone mineralization in young adolescents. Am J Clin Nutr 82 (2): 471–6.
[6]. Coudray C, Demigné C, Rayssiguier Y (2003). Effects of dietary fibers on magnesium absorption in animals and humans. J Nutr 133 (1): 1–4. Heckendorn F, Häring DA, Maurer V, Senn M, Hertzberg H. (2007) Individual administration of three tanniferous forage plants to lambs artificially infected with Haemonchus contortus and Cooperia curticei. Vet Parasitol. 146 (1-2): 123–34.
[7]. Athanasiadou S, Gray D, Younie D, Tzamaloukas O, Jackson F, Kyriazakis I. (2007) The use of chicory for parasite control in organic ewes and their lambs. Parasitology. 134: 299–307.
[8]. Tzamaloukas O, Athanasiadou S, Kyriazakis I, Huntley JF, Jackson F. (2006) The effect of chicory ( Cichorium intybus ) and sulla ( Hedysarum coronarium ) on larval development and mucosal cell responses of growing lambs challenged with Teladorsagia circumcincta. Parasitology. 132: 419–26.


Gesponsorde Links




Opmerkingen of suggesties?