Lavendel

Lavandula angustifolia (L. officinalis of L. spica)
Engels: Lavender, Duits: Echter Lavender, Frans: Lavande, Lavande Fine
Lipbloemigen Labiatae


Gesponsorde links: 


Algemene beschrijving

Lavendel is een winterharde, altijdgroene dwergstruik met in bundels rechtopstaande stengels. De stam vertakt zich in talrijke stengels die tot 60 cm hoog kunnen worden. De bladeren van lavendel zijn grijs-groen en lancetvormig.

Lavendel blad

De bladeren groeien slechts op het onderste gedeelte van de stengel. In de zomer (juli tot september) bloeien op de toppen van de stengels blauw-violette bloemen als schijnaren.

Lavandula angustifolia     Lavendel bloem

Zelf Lavendel kweken

De groeiplaats voor Lavendel is een zonnige en open plaats.
De beste grond voor Lavendel is goed gedraineerd, zanderig met leem. Lavendel kan vermeerderd worden door zaaien en stekken.Voor stekken neemt men in de lente of de herfst 10 tot 20 cm lange stekken van de stengel. De plant kan ook gesplitst worden.
Voor zaaien, zaait u het zaad van februari tot april onder glas. De kiemduur is ongeveer 4 weken.
Uitplanten kan vanaf half mei op 45 tot 60 cm van elkaar of voor heggen 30 cm afstand van elkaar.
Verwijder afgestorven bloemstelen en snoei de heggen en achterblijvende planten in de late herfst of lente. Om te oogsten plukt u de bloemstelen wanneer de bloemen net open zijn. Pluk de bladeren indien het nodig is. Droog de bloemen door ze in bosjes op te hangen.


Terug naar de top van dit Lavendel document



Gesponsorde links: 



De geschiedenis

De frisse en zuivere geur van Lavendel was bij de Grieken en Romeinen favoriet als baadmiddel.
De naam Lavandula is ook afkomstig van het Latijnse woord "lavare" dat "wassen" betekent.

Adam en eva in het paradijs

Volgens een zeer oude Europese overlevering groeide de eerste lavendelstruik in de hof van Eden.
Adam en Eva namen een twijgje van de welriekende plant mee, toen ze uit de hof werden verdreven.

Er is bewijs dat het kruid al 4000 jaar voor Christus werd gebruikt door mensen in het oosten.
De oude Egyptenaren waren ook grote liefhebbers van lavendel en waren de eerste die handel begonnen te drijven met dergelijke zaken. De farao Toetanchamon werd met een parfumkruik lavendel aan zijn zijde in de graftombe gelegd.
Lavendel is ook heel lang medicinaal gebruikt. De Griekse schrijver Padanius Dioscorides was
verantwoordelijk voor de vermelding van het medicinaal gebruik van lavendel in de eerst eeuw na Christus.
De allesoverwinnende Romeinse troepen hadden ook zeker lavendel bij zich voor gewonde en uitgeputte soldaten; zij waren de eerste die het voor oogst en verwerking plantten.
Lavendel was ook in de Middeleeuwen een populair strooikruid vanwege haar insecten werende
capaciteit en haar langdurige geur. De etherische olie werd ook gebruikt in het huishouden om geurtjes weg te werken en om de stank in de straten te camoufleren. Er waren verhalen van een handschoenmaker uit Grasse, die lavendel olie gebruikten om het leer een geurtje te geven en nauwelijks besmet kon raken met de pest. Hierdoor gingen andere mensen lavendel met zich mee dragen om zich tegen de pest te beschermen.


Terug naar de top van dit Lavendel document


Toepassingen

Decoratief

Gebruik de hele plant voor mooie geurige hagen.
Hang de gedroogde bloem op in bosjes, apart of samen met andere bloemen. Lavendel alleen ziet er leuk uit aan het hoofdeinde van het bed, aan de gordijnrails of aan een fotolijstje. Lavendel met andere bloemen is leuk op deuren, aan raamkozijnen of aan het plafond.
Voeg twijgjes toe aan kransen en ruikers.
Wanneer de lavendelbloemen zijn uitgedroogd, dan kunnen ze nog voor andere doeleinde gebruikt worden.

Huishouden

Leg de gedroogde bloemen in bosjes, in reukzakjes of reukkussentjes tussen kleren om ze een
aangename geur te geven en om motten te verdrijven. Het maken van reukkussentjes: wrijf de bloempjes van de stengel wanneer de lavendel droog is en doe dit in een pasklaar kussentje.
Ook kan bekleding voor laden gemaakt worden om de lade naar lavendel te laten geuren. Hiervoor kiest u eerst een stuk sierpapier uit (een stuk behang restant is uitstekend) en knip er een stuk uit ter grote van de onderkant van de lade. Bestrijk de onderkant van het papier met een dunne laag lijm en bestrooi deze met een dikke laag gedroogde lavendel bloemen. Laat dit drogen en schud de bloemen eraf die niet vastzitten. Leg het met de bloemen naar beneden in de lade.
Ook is lavendel te gebruiken in bloemtuiltjes, karaffen, potpourri, manden, (hoofd)kussens en geurende kleerhangers.
U kunt ook een paar druppels etherische olie toevoegen aan het laatste spoelwater voor geurig wasgoed of haar.

Cosmetisch

Maak een tonicum van lavendelbloemen voor een tere en gevoelige huid om de celgroei te versnellen en als antiseptisch middel bij acne. U kunt lavendel toevoegen aan zeep.
De olie is ook te gebruiken bij massages tegen spierpijn, vochtretentie en cellulitis.

Medicinaal

Lavendel is zenuwkalmerend, verzachtend, opbeurend en brengt de geest in balans.
Door de ontsmettende en bacteriologische en pijnstillende eigenschappen helpt de olie
bij snijwonden, wonden, brandwonden, kneuzingen, puistjes, allergieën, insectenbeten en keelontstekingen. De olie werkt ook slijmoplossend en helpt daardoor bij verkoudheid en griep.
Lavendelolie werkt bloeddruk verlagend, voorkomt maagkramp en misselijkheid en spijsverteringsstoornissen. Ook helpt het reumatiek te voorkomen en werkt het versterkend.
Spanning, depressie, slapeloosheid en stress kunnen uitstekend behandeld worden met lavendelolie.

Uitwendig
Als verzorgingsmiddel voor de hoofdhuid.
Het wordt gebruikt als natuurlijk parfum.
Als bad of massageolie tegen prikkelbaarheid.

Inwendig
Als thee gebruikt om hoofdpijn te verlichten en zenuwen te kalmeren.
Verder werkt het tegen winderigheid, bijna flauw vallen, duizeligheid en onwelriekende adem.

Toepassingen met etherische olie

Lavendel is kalmerend, verzachtend, helpt bij depressiviteit en brengt emoties in evenwicht.
Lavendelolie is waardevol bij de behandeling van alle soorten verwondingen.

De olie wordt verkregen door waterdampdistillatie van de verse bloemtoppen of van de gehele plant onder lage druk. Hij is kleurloos tot lichtgeel met een zoete, bloemige kruidige geur en een houtachtige ondertoon. Het is een krachtig energetisch tonicum, dat over het algemeen een goed gevoel geeft

Lavendel heeft een brede werking en is te gebruiken bij o.a.:
abcessen, acne, allergieën, aambeien, blauwe plekken, brandwonden, dermatitis, eczeem, hoofdroos, insectensteken, luizen, oorpijn, ontstekingen, psoriasis, puistjes, ringworm, scabies, steenpuisten, wonden, zonnebrand, zweren, zwemmerseczeem, lumbago, spierpijn, reuma, verstuikingen, verrekkingen, astma, bronchitis, keelinfecties, kinkhoest, laryngitis, slechte adem, slijmvliesontsteking, buikkramp, braakneigingen, dyspepsie, flatulentie, kolieken, misselijkheid, blaasontsteking, dysmenorroe, witte vloed, depressiviteit, hoofdpijn, hypertensie, migraine, nervositeit, sciatica, shock, slapeloosheid, stress, vertigo, griep, verkoudheid, winterhanden, vermoeide voeten en wintervoeten.

Hier volgen enkele toepassingen van de etherische olie van Lavendel bij enkele aandoeningen

Bij brandwonden
Eerst koelen met koud stromend water, dan 1 tot 2 druppels Lavendel (eventueel mengen met Aloë Vera gel) op de wond aanbrengen. Dit ieder uur tot de pijn vermindert.

Bij insectenbeten en dierenbeten
Lavendel olie puur (of vermengd met een basis olie of Aloë Vera gel) op de pijnlijke plaats aanbrengen. Of 2 tot 3 druppels op een vochtig watje aanbrengen en dit op de gewonde plek houden. Bij een bijen of wespen steek, de angel verwijderen en de steek onmiddellijk met pure Lavendel behandelen, zwelling en pijn blijven dan uit.

Bij jeugdpuistjes
10 druppels Lavendel en 5 druppels Kamfer in een glas gekookt water doen en hiermee 2 keer per dag de huid afspoelen of deppen

Bij acne of rosacea
2 druppels Lavendel, 2 druppels Citroen, 4 druppels Helicryse, 2 druppels Petitgrain en 1 druppel
Rozemarijn in 2 eetlepels St. Janskruid olie mengen, met dit mengsel dagelijks licht masseren.

Bij eczeem
Meng 5 tot 10 druppels met 50 ml basis olie en wrijf hier het eczeem dagelijks mee in.
Nat eczeem eerst behandelen met Aloë Vera gel of Tea Tree.

Bij slecht slapen
5 druppels Lavendel op het hoofdkussen sprenkelen of 6 tot 10 druppels in de slaapkamer verdampen.

Terug naar de top van dit Lavendel document



Gesponsorde links: 


Chemische eigenschappen

In de plant aanwezige stoffen

Etherische olie (hoofdbestanddeel: linalyl-acetaat), Looistof, Flavonoïden (Luteoline), Ursolic acid (een triterpene).

Actieve bestanddelen in de Etherische olie

4-Butanolide, 5-Pentyl-5-pentanolide, Cadineen

Monoterpenen:
a-pineen 0.1-0.6%, beta-pineen 0.1-0.2%, campheen 0.1-0.3%, ?-3-careen 0.3%, cis-ocimeen 2.4%, trans-ocimeen 1.5%, allo-ocimeen 0.6%, limoneen 0.2-0.7%

Sesquiterpenen:
beta-caryophyleen 1%, beta-farneseen 1.2%

Niet terpenische alkoholen en reguliere en
niet reguliere monoterpenen:
cis-3-hexeen-1-ol, linalool 32-42%, terpine-1-ol-4 2.8-3.6%, a-terpineol 0.1-1.2%, borneol 0.8-1.4%, geraniol 0.9%, lavendulol 0.1-1.3%

Niet terpenische en terpenische esters:
linalyl-acetaat 42-52%, terpenyl-acetaat 0.5%, geranyl-acetaat 0.5%, lavandulyl-acetaat 1.3-4.1%
Zuren:
1,8-cineol 0.7-2.3%, linalool-oxyde, caryophyleen-oxyde

Terpenische en niet terpenische ketonen:
1-octeen-3-on 1.3%, p-methyl-acetophenon, kamfer, Sesuiterpenonen (mono en bi-onverzadigde), mono en bi cyclische, sesquiterpeneonen 2 %

Terpenische en niet terpenische aldehyden:
trans-2-hexanal 0.4%, cuminaldehyde 0.4%, benzaldehyde 0.26%, neral, geranial, myrtenal

Lactonen:
butanolides 0.1%

Coumarines:
coumarine 0.04%, herniarine 50 ppm, omnibelliferon, santonine, Dihydrocoumarine, Umbelliferone

Bi-functionele componenten:
acetaat van 2,6 dimethyl-3,7 octadieen-2-ol-6-yle


Terug naar de top van dit Lavendel document


Voorzichtig

Lavendelolie is veilig voor alle leeftijdsgroepen, maar mensen met hooikoorts of astma kunnen er allergisch voor zijn.
De meeste etherische oliën kunnen niet zonder risico ingenomen worden. Gebruik etherische oliën uitsluitend inwendig als u voldoende kennis heeft of raadpleeg een (homeopathische) arts.
Over het algemeen is echter de werking bij uitwendig gebruik sterker dan bij inwendig gebruik.


Terug naar de top van dit Lavendel document


Culinair

Lavendelthee

U kunt naar smaak experimenteren met de hoeveelheid lavendel die u wilt gebruiken, maar een standaard hoeveelheid is een dessertlepel bloemen per kop. Laat dit enkele minuten trekken.
De thee kan gezoet worden met heldere honing.

Lavandula angustifolia bloem

Er is ook lavendelthee te koop, een voorbeeld hiervan is Biologische Kruidenthee met Kamille en Lavendel van het merk Leev.

Lavendelmarmelade

Benodigdheden.
1 kg Sevilla-sinaasappels
1 citroen
2 liter water
2 kg inmaaksuiker
25 g gedroogde lavendelbloemen in een zakje.

Bereidingswijze.
Snijd de sinaasappels en citroen doormidden en pers het sap eruit en snijdt de schil fijn.
Doe de schil, sap en het water in een pan en breng het aan de kook.
Laat het geheel ongeveer anderhalf uur (of langer) zachtjes pruttelen.
Roer de suiker er op een laag vuurtje door tot hij is opgelost.
Voeg het zakje lavendel toe en breng het in ongeveer tien minuten aan de kook.
Wring het sap uit het zakje lavendel.
Laat het mengsel op een hoog vuur koken tot het stollingspunt is bereikt.
Laat de marmelade een half uur staan, schep het in warme droge potten en sluit die luchtdicht af.

Lavendel op salades

Verse lavendel bloemen kunnen fijngehakt worden en aan salades worden toegevoegd.
Gedroogde lavendelbloemen kunnen over verse salades gestrooid worden.
Lavendelazijn kan een verfijnd aroma toevoegen aan elk soort salade.

Lavendelazijn

Neem 600 ml witte wijnazijn en een kompleet twijgje of enkele blaadjes lavendel (ongeveer 25 gram). Doe eerst de lavendel in een fles.
Breng de azijn aan de kook en voeg hem toe aan de fles met lavendel.
Sluit de fles goed en laat het minstens 2 weken op een koele donkere plaats staan om te rijpen.
Hierna moet u de lavendel eruit halen en de azijn door een zeef in een andere fles doen.
Gebruik enkele druppels in salades.

Lavendel is goed te gebruiken bij lams vlees.
Ook is lavendel is te gebruiken in verschillende desserts: in sorbet, custardpudding en roomijs.

Lavendelroomijs

Voor 4 personen
Benodigdheden.
4 eierdooiers
75 g strooisuiker
200 ml volle melk
100 g honing
200 ml slagroom
6 verse lavendel bloemen

Bereiding.
- Meng de honing en de slagroom.
- Roer de eierdooiers met de suiker romig.
- Kook de melk en giet deze op het dooiermengsel.
- Verhit langzaam tot het mengsel iets indikt (let op dat het niet klontert).
- Giet het, zodra het is ingedikt, op de honing met slagroom.
- Voeg de lavendel bloemen toe en het laat trekken tot er een lekkere smaak is ontstaan.
- Zeef het roomijs vervolgens en zet het in de diepvries, geregeld roerend tot het bevroren is.


Terug naar de top van dit Lavendel document


Andere varianten

Lavendula angustifolia "Folgate"
Vorm met rijkelijk paarsblauwe bloemen en smalle, grijsgroene bladeren. (60 cm)

Lavendula angustifolia "Hidcote"
Een compacte lavendel met donkerpaarse bloemen en kleine zilveren blaadjes.
Langzame groei.(50 tot 75 cm).

Lavendula angustifolia "Loddon Pink"
Een compacte lavendel met lichtroze bloemen en smalle grijsgroen bladeren (60 cm).

Lavendula angustifolia "Muntstead"
Dwergvorm, smalle grijsgroen blad, blauw-paars-rode bloemen, blauwer dan de meeste variëteiten. (50 cm).

Lavendula angustifolia "Nana alba"
Compacte vorm met wiite bloem (4 tot 5 cm lang) en dicht zilvergrijs gebladerte. (30 tot 38 cm).

Lavendula angustifolia "Twickle purper" (Paarse lavendel)
Vorm met lange, zachte, paarse bloemstelen en brede grijsgroene bladeren. (60 tot 100 cm).

Lavendula angustifolia "Vera"
Vorm met paarse bloemen en bladeren die wat slanker, zilverachtiger en compacter zijn dan de andere soorten. (90 cm).


Terug naar de top van dit Lavendel document


Overige afbeeldingen

Hier staan een aantal plaatjes / foto's / prenten van Lavendel (Lavandula angustifolia).

Lavendel in het veld    Lavandula angustifolia in het veld

Terug naar de top van dit Lavendel document

[1]. Bremness, Lesley;- KRUIDEN het complete naslagwerk voor het kweken en gebruiken -
       Vijfde druk; Houten: Van Reemst Uitgeverij (2000). ISBN 90-410-0158-1
[2]. Waring, Philippa;- Lavendel - Eerste druk; Naarden: Element (1998). ISBN 90-5689-044-1
[3]. Dr. C. Norman Shealy; - Encyclopedie van de Natuurlijke Geneesmiddelen - Eerste druk;
      Groningen: TextCase (1999). ISBN 3-8290-1713-8
[4]. Rüdt, U.; - Geneeskrachtige en giftige planten - Eerste druk; Zutphen:
       B.V. W.J. Thieme & Cie (1973). ISBN 90-03 94630 2



Gesponsorde Links





Opmerkingen of suggesties?