Pepermunt

Botanische naam: Mentha piperita of Mentha x piperita
Andere namen: Munt of Mint
Engels: Peppermint, Duits: Pfefferminze, Frans: Menthe poivrée
Lipbloemigen Labiatae



Gesponsorde links: 


Algemene beschrijving

Pepermunt bloemen Mentha piperita

Pepermunt (Mentha piperita) is een zich snel verbreidende meerjarige winterharde plant. Pepermunt bloeit van juli t/m september met kleine violette bloempjes. De bladeren zijn mint groen en staan kruisgewijs tegenover elkaar op de stengel. De bladeren zijn langwerpig, eivormig en gezaagd en hebben een opvallende mentholgeur.

Pepermunt bladeren Mentha piperita

Het zaad van munt is donkerbruin ongeveer bolvormig en klein.
De plant is een kruising van watermunt (Mentha aquatica) en groene munt (Mentha spicata) en kent veel variëteiten (20 tot 35 verschillende soorten pepermunt). De donkerpaarse variant geld als de meest geschikte voor medicinale toepassingen. De vele muntsoorten hebben ongeveer dezelfde eigenschappen, hoewel de smaak vaak sterk uiteenloopt. Mentha arvensis wordt in China en Noord-Amerika veel gebruikt. Muntsoorten worden vooral in de keuken en voor verfrissende theeën gebruikt.





Pepermunt plant Mentha piperita

Zelf Pepermunt kweken.

Plaats.
De plant groeit het beste in gedeeltelijke schaduw of in de volle zon.
Grond.
Munt groeit het best op vochtige, goed gedraineerde, alkalische grond met veel voedingsstoffen.
Vermeerderen.
Neem wortel of stengel stekken of verdeel munt, in voor- of najaar. 's Zomers de wortelstekken in water zetten. Zaai pepermunt in de lente.
Kweken.
Uitdunnen of verplanten op 30 cm afstand, in grote potten of plastic zakken om uitlopen van de wortels te beperken. Verwijder alle bloeiende stelen om kruisbestuiving tussen de verschillende soorten te voorkomen. Munt kan ook binnenshuis worden gekweekt.



Terug naar de top van dit Pepermunt document



Gesponsorde links: 


De geschiedenis

Griekse god hades

Volgens een oud Grieks godenverhaal is de pepermuntplant ontstaan door een ruzie tussen twee vrouwen.
Hades, de Griekse god van de onderwereld, werd verliefd op een mooi meisje dat Mentha heette. Hierdoor maakte de vrouw van Hades hevig ruzie met Mentha. Hades probeerde de ruzie te sussen, maar dit lukte niet. Toen had hij besloten het meisje Mentha te veranderen in een mooi plantje, die de naam kreeg van het meisje.

Munt is in de geschiedenis erg gewaardeerd en de waarde ervan blijkt onder andere uit verwijzingen in de bijbel, waarin de Farizeeën tienden inden van munt, dille en komijn. De joden legden het op de synagoge vloer en dit gebruik werd eeuwen later in Italiaanse kerken overgenomen, waar het kruid Erba Santa Maria wordt genoemd.
Munt als symbool van gastvrijheid wordt door de Romeinse dichter Ovidius beschreven. Hij vertelt over twee boeren, Baucis en Philemon, die hun dienblad met munt insmeerden voordat ze de gasten bedienden.
De Romeinen brachten ook hun wijnen en sauzen met munt op smaak. Toen echter vrouwen die wijn dronken met de dood bedreigd werden, camoufleerden stiekeme wijn drinksters hun adem door op een mengsel van munt en honing te kauwen. In Japan werd de verfrissende, heilzame geur van munt zo hoog geprezen dat de Japanners reukballen met muntbladeren droegen.
Veel muntsoorten werden in de negende eeuw in Europa ingevoerd. Een monnik uit die tijd schreef dat er zo veel soorten waren dat hij nog liever de vonkjes uit de vuurhaard van de Vulcanus zou willen tellen. Met meer dan zeshonderd soorten en bastaardvormen, kan men een goede plant beter met de neus dan afgaande op de naam kiezen.
Volgens Vogel werd de wilde munt door de Missouri-Valley stammen gebruikt als windverdrijvend middel en door andere stammen om koorts te verlagen.


Terug naar de top van dit Pepermunt document


Toepassingen

Decoratief.

Gebruik het kruid in ruikers en boeketten voor zieken.

Huishouden.

Kweek Pepermunt (of Herfstmunt) vlak bij rozen om bladluis te bestrijden.
Strooi verse of gedroogde bladeren rondom voedsel om muizen weg te houden. Wrijf (Herfstmunt) op een nieuwe bijenkorf om bijen aan te trekken. Gebruik badolie om tabaksreuk te verdrijven.
Strooi (Polei) in kasten en bedden om mieren en vlooien te verdrijven.

Cosmetisch.

Gebruik een sterk afkooksel (Herfstmunt) om kloven in handen te genezen. Toevoegen aan badwater voor een opwekend en verfrissend bad.

Medicinaal.

Als geneeskruid gebruikt men de bladeren en de etherische olie.

Werking en karakter.
Krampwerend, tegen winderigheid, zweetafdrijvend, menstruatie opwekkend.
Uitwendig verkoelend en antiseptisch.

Uitwendig.
- Als kompres bij "warme" hoofdpijn en neuralgie.
- Als spoeling bij hete en jeukende huidaandoeningen. De thee geeft verkoeling wanneer hij verdampt.

Inwendig.
- Bij krampen en kolieken, darmproblemen.
- Bij indigestie.
- Bij reisziekte, misselijkheid en pijn bij galblaasproblemen.
- Bij hoofdpijn door indigestie.
- Slapeloosheid, met name indien verergerd door spanning in de maag en rusteloosheid.
- Bij ongesteldheidpijn en uitgestelde menstruatie.
- Gebruik als thee en inhaler bij infecties van neus en bijholten.
- Als mondwater voor een frisse adem.

Dosering.
Drink de thee naar believen, al kunnen grote doses tot overmatige opwinding leiden.
Voeg bij spijsverteringsproblemen toe aan andere kruidentheeën bijvoorbeeld bij Spirea (Filipendula ulmaria) en smeerwortel. Neem na zware maaltijden om de spijsvertering te bevorderen.
Gebruik bij een jeukende huid de thee als spoeling of voeg enkele druppels etherische olie toe aan lotions en crèmes.
Adem bij stomen (vaak in combinatie met eucalyptusolie) de damp van de thee in, of voeg enkele druppels etherische olie toe aan warm water.

Toepassingen met etherische olie.

De olie wordt verkregen door waterdamp distillatie van de bladeren en bloeitoppen. Het is een kleurloze tot lichtgele olie, die dikker wordt als hij veroudert.

Hier volgen enkele toepassingen van de etherische olie van Pepermunt.

Bij een slechte adem
1 druppel Pepermunt op een tandenborstel doen en 2 maal per dag poetsen. Of 5 druppels Pepermunt hydrolaat in een glas water en dit op drinken.

Bij hoofdpijn of migraine
2 druppels Pepermunt op de slapen smeren.

Bij muggenoverlast
Voor het slapen 2 tot 3 druppels Pepermunt op het kussen sprenkelen.

Bij tand- en kiespijn
1 druppel Pepermunt op de pijnlijke tand/ kies smeren.

Verdampen
Enkele druppels Pepermunt in de auto, verhoogd de concentratie tijdens het autorijden.

Bij astma
De ontkrampende werking van Pepermunt maakt het tot een waardevol dampbad bij astma. Meng 6 druppels Pepermunt in een schaaltje heet water en damp hier dagelijks 10 minuten mee.


Terug naar de top van dit Pepermunt document



Gesponsorde links: 


Chemische eigenschappen

In de plant aanwezige stoffen.

Etherische olie (onder andere menthol), Looistoffen, Bitterstoffen, Carotenen, Choline, Flavonoiden (onder andere: menthoside en rutine) en Rosmarijn zuur.

Actieve bestanddelen in de Etherische olie.

(Variabel naargelang de verschillende klonen)

Monoterpenen
alfa-pineen 2%, beta-pineen 4%, limoneen 3%

Sesquiterpenen
beta-caryophylleen, bicyclo-elemeen, z-bulgareen

Niet terpenische alkoholen
octaan-3-ol

Monoterpenolen
menthol 50%, neo-menthol 3%, isomenthol, neo-isomenthol, (+) en (-)piperitols, piperitenol, isopiperitenol

Monoterpenonen
(-)-menthon (20-30% en soms tot 65%), (+)-iso menthon, neomenthon (2,7%), neo iso-neomenthon 2,5%, (+)-piperiton, (-)-piperiton, isopiperiton, pulegon (<3% )

Terpenische zuren
1,8-cineol 5,75%, (-)-menthofuraan (<3%), piperitonoxide

Terpenische esters
menthyl-acetaat 2,8-10 %, neomenthyl-acetaat, isomenthyl-acetaat, butyraat-acetaat, menthyl isovaleraat acetaat

Coumarines
aesculetine

Zwavelhoudende stoffen
dimethylsulfide, mintsulfide


Terug naar de top van dit Pepermunt document


Voorzichtig

Gebruik geen munt tijdens de zwangerschap (tenzij verwerkt in gerechten) en vermijd het tijdens de borstvoeding. Baby's kunnen er spijsverteringsproblemen door krijgen en het kan de melkproductie afremmen. Geef ook geen pepermunt aan kinderen onder de 12 jaar, in de vorm van infusie of als etherische olie. Gebruik in deze gevallen kattekruid (Nepeta cataria) in plaats van pepermunt.
De meeste etherische oliën kunnen niet zonder risico ingenomen worden. Gebruik etherische oliën uitsluitend inwendig als u voldoende kennis heeft of raadpleeg een (homeopathische) arts.
Over het algemeen is echter de werking bij uitwendig gebruik sterker dan bij inwendig gebruik.


Terug naar de top van dit Pepermunt document


Culinair

Het blad wordt in de keuken gebruikt.

Met zijn frisse, scherpe smaak is munt, afzonderlijk of in mengsels, goed voor de spijsvertering.
Maak een aftreksel van afzonderlijk of gemengde muntsoort(en) voor een verfrissende thee.
Munt is heerlijk in muntsauzen, muntazijn en muntsiropen.
Konfijten zijn lekker als snoepje of als versiering.
Voeg de verse bladeren toe aan nieuwe aardappelen, dipsaus met knoflook en kwark, erwten, fruitsalades en dranken. Voeg munt eveneens toe aan chocoladecake, nagerechten en aan gebak met rozijnen of bosbessen.
Munt past het beste bij lamsvlees.
Gebruik munt spaarzaam in soepen en vullingen.

Recept 1: Meloen-tomaten-munt-salade

Ingrediënten.
- 250 g kanteloep of ogenmeloen
- 250 g stevige tomaten, in partjes gesneden
- 175 g komkommer, geschild en geraspt
- 1,25 dl fijngehakte munt
- 2,5 dl yoghurt
- zout en zwarte peper

Bereidingswijze.
- Verdeel het meloenvlees met een uitsteker in balletjes of snijd het vruchtvlees in blokjes.
- Vermeng de meloen in een slabak met de tomaat en de komkommer.
- Roer de munt door de yoghurt en schenk de saus over de salade.
- Voeg zout en peper naar smaak toe en garneer de salade met muntblaadjes.

Recept 2: Munt-chocolade-ijs

Ingrediënten.
- 2 dl muntblad (bij voorkeur pepermunt)
- 50 g witte basterdsuiker.
- 75 g bittere chocolade
- 2 eieren, gesplitst
- 2,5 dl slagroom

Bereidingswijze.
- Vermeng het muntblad met 25 g van de suiker en hak het geheel zo fijn mogelijk.
- Plaats een kom in een pan kokend water en smelt hierin 50 g van de chocolade. Neem nadat de chocolade is gesmolten de kom uit de pan.
- Klop de eierdooiers door de gesmolten chocolade tot er een schuimig geheel ontstaat.
- Sla de slagroom stijf in een kom en schep er de fijngehakte munt door.
- Spatel het slagroommengsel door het afgekoelde chocolademengsel.
- Bevries het mengsel in een diepvriesdoos met een inhoud van 1 liter.
- Klop het mengsel door wanneer zich aan de rand van de doos ijskristallen hebben gevormd.
- Plaats het terug in de diepvries en klop het ijs iedere 45 minuten door tot het stevig genoeg is.
- Klop de eiwitten stijf en vermeng ze met de rest van de suiker.
- Spatel het eiwit voorzichtig door het ijs.
- Rasp de rest van de chocolade fijn en roer hem door het ijs.
- Plaats het ijs terug in de diepvriezer en laat het volledig bevriezen.
- Serveer het ijs met in gesmolten chocolade gedoopte blaadjes munt (laat deze op vetvrij papier opstijven)


Terug naar de top van dit Pepermunt document


Andere varianten

Er zijn zeer veel verschillende varianten van het geslacht Mentha (zo'n 3500). De vele muntsoorten hebben ongeveer dezelfde eigenschappen, hoewel de smaak vaak sterk uiteenloopt. Hier staan er enkele beschreven.

Kruizemunt (Mentha crispa)
Hoogte 20 - 80 cm en bloeit van juli tot augustus met donkerlila bloemen. Stengel meestal kaal, dikwijls rood aangelopen. Bladeren langwerpig en eirond en gezaagd tot getand.

Herfstmunt (Mentha silvestris / Mentha longifolia)
Lijkt op Mentha crispa, kroesbladerige muntsoort.

Groene munt (Mentha spicata)
Lijkt op Mentha crispa, kroesbladerige muntsoort.

Watermunt (Mentha aquatica)
Het is een vaste plant voor een moeras. Hoogte 30 - 70 cm en bloeit van april tot juni met lila bloempjes. Het kruid geurt minder sterk dan Mentha piperita.

Kruipmunt (Mentha requienii)
Kleine, heldergroene bladeren met pepermunt geur en hele kleine bloempjes. Hoogte 25 mm. Deze variant vormt een goede bodembedekker.

Polei Mentha pulegium bloem

Polei (Mentha pulegium)
Heldergroene, naar pepermunt geurende bladeren. Heeft slappe stengels die wortel schieten wanneer ze de grond raken. Hoogte 15 cm.

Appelmunt (Mentha suaveolens)
Harige, naar appelgeurende, heldergroene bladeren. Hoogte 60 cm.

Appelmunt Mentha suaveolens bloem en blad


Terug naar de top van dit Pepermunt document


Overige afbeeldingen

Hier staan een aantal plaatjes / foto's / prenten van Pepermunt (Mentha piperita).


Pepermunt bloem    Pepermunt blad Mentha piperita

Terug naar de top van dit Pepermunt document

[1]. Britton, Jade & Kircher, Tamara; - De helende kracht van kruiden - Eerste druk; Groningen:
       TextCase (2000). ISBN 90 5764 030 9
[2]. Bremness, Lesley;- KRUIDEN het complete naslagwerk voor het kweken en gebruiken -
       Vijfde druk; Houten: Van Reemst Uitgeverij (2000). ISBN 90-410-0158-1
[3]. Shaw, Non;- Kruidengeneeskunde - Eerste druk; Keulen: Könemann Verlagsgesellschaft mbH
       (1999). ISBN 3-8290-1511-9
[4]. Dr. C. Norman Shealy; - Encyclopedie van de Natuurlijke Geneesmiddelen - Eerste druk;
      Groningen: TextCase (1999). ISBN 3-8290-1713-8
[5]. Rüdt, U.; - Geneeskrachtige en giftige planten - Eerste druk; Zutphen:
       B.V. W.J. Thieme & Cie (1973). ISBN 90-03 94630 2



Gesponsorde Links






Opmerkingen of suggesties?