Oregano / Marjolein

Origanum vulgare / Origanum majorana
Engels: Common / Sweet Majoram, Duits: Gartenmajoran / Meiran / Wurstkraut,
Frans: Grand Origan / Marjoleine
Lipbloemigen Labiatae
Andere namen: Marjoraan, Dost, Duist, Orega, Orego, Welghemoet, Palingkruid, Kieselof, Mariankruid en Bergvreugd.




Gesponsorde links: 




Algemene beschrijving

Wilde marjolein (Origanum vulgare) is een meerjarige, winterharde kruidachtige plant. De plant wordt 30 tot 60 cm hoog.

   
De bladeren zijn ovaal, puntig, gaafrandig en donkergroen. De bladeren smaken naar peper. Oregano bloeit van Juli tot September met witte of roze bloemen. Wanneer de marjolein bloeit wordt hij massaal bezocht door de bijen. Oregano is algemeen te vinden in Zuid-Limburg, naast wegen en bosranden. Het is in Nederland en België een beschermde plant.

Echte Marjolein (Origanum Marjorana) komt zelden verwilderd voor. Deze plant wordt veelvuldig in tuinen gekweekt. Het is een half winterharde plant. De bloemen van Marjolein zijn wit of licht rood. De bladeren zijn middelgroen en aan beide zijde grijsviltig behaard. De stengel is recht tot slap, harig, rond en groen met rode spikkels. De plant heeft horizontale wortelstelen waar ze de grond raken.


Zelf Oregano / Marjolein kweken.

Plaats.
De plant groeit het beste in de volle zon, maar ze hebben 's middags schaduw nodig.
Grond.
De grond moet goed gedraineerd, wat droog, alkalisch en rijk aan voedingsstoffen zijn. In tegenstelling tot de meeste andere kruiden uit dezelfde familie, heeft marjolein een sterkere smaak als deze op rijke grond op groeit.
Vermeerderen
Zaaien in de lente (ontkieming kan langzaam zijn). Winterharde meerjarige soorten kunnen gesplitst worden in de lente of zomer. Neem wortel- of stengelstekken van late lente tot midzomer.
Kweken.
Uitdunnen of verplanten op 30 tot 45 cm afstand. Snoei marjoleintakken met twee derde terug voordat ze vanwege de winter afsterven. Als de plek niet te winderig is, laat dan zaadkoppen liggen als voer voor de vogels. Marjolein kan binnenshuis gekweekt worden.
Pluk de jonge bladeren indien gewenst.


Terug naar de top van dit document



Gesponsorde links: 




De geschiedenis

De Grieken hebben ons de legenden nagelaten en de naam van dit aloude keukenkruid: oros ganos, vreugde-van-de-berg. Degenen die Griekenland bezocht hebben, waar oregano (wilde marjolein of majoraan) de heuvelhellingen bedekt en de zomerlucht haar geur geeft, zullen die naam zeker bevestigen. De zoet-pittige geur van marjolein werd volgens zeggen gecreëerd door Aphrodite als een symbool voor geluk. Bruidsparen werden gekroond met slingers van marjolein en planten werden op grafstenen geplaatst om rust te geven aan rondwarende geesten. Aristoteles meldde dat schildpadden die een slang verzwolgen onmiddellijk oregano zouden moeten eten om niet dood te gaan, dus werd oregano ook door mensen als tegengif ingenomen. De Grieken hielden van de geur na een bad, als marjoleinolie op hun voorhoofd en in hun haren gemasseerd werd. Eerder al, in het oude Egypte, was het bekend dat oregano kon genezen, desinfecteren en voedsel conserveren en die kennis is sindsdien bewaard gebleven.
Echte marjolein werd in de Middeleeuwen in Europa geïntroduceerd en ze was in trek bij de dames "om in ruikers, kruidenbuiltjes en reukwatertjes te doen". De bladeren werden ook over eiken meubels en vloeren gewreven om er een geurende glans over te krijgen. Bij onweer stopten de melkmeisjes marjolein bij de bussen verse melk om de zoetheid ervan te bewaren.
Wilde marjolein lijkt erg op Tijm en werd door de volksgeneeskunde ook om dezelfde eigenschappen gewaardeerd. Meer bepaald gebruik als maagversterkend en hoestdempend middel en als expectorans (in geval van hevige hoestbuien).

Terug naar de top van dit document



Toepassingen


Huishouden.
Blad: (Echte marjolein) Voeg gepulverde bladeren of een sterk afkooksel toe aan meubelwas.
Bloem: Kweek Origanum om bijen en vlinders te trekken.




Cosmetisch.
(Oregano) Een aftreksel voor een ontspannend bad. Neem een sterk aftreksel als haarversteviger.


Medicinaal.
Als geneeskruid gebruikt men het in de bloeitijd verzamelde kruid.

Wilde marjolein
Het gehalte aan etherische olie met een overeenkomstige samenstelling als tijm bepaalt ook een zelfde gebruik als hoestmiddel met ontslijmende en prikkelverzachtende werking. Uitwendig eveneens voor baden en omslagen met antiseptische werking bij slecht genezende wonden.
Een aftreksel van de bloesemtop van oregano kunt u als thee gebruiken bij hoesten, maag- en galblaasstoornissen, spanningshoofdpijnen en geprikkeldheid, algehele uitputting en menstruatiepijn. U kunt het ook drinken als kalmerend middel om zeeziekte te voorkomen. Pas het kruid uitwendig toe als antiseptisch papje om zwellingen, reuma en een stijve nek te verlichten.

Echte marjolein.
De toepassing en werkwijze is overeenkomend met die van wilde marjolein, namelijk bij krampen en hoest. Bovendien werkt het bevorderend op de vertering en zwak urinedrijvend.
U kunt een aftreksel van de bloesemtoppen als thee gebruiken bij kou, hoofdpijn, eenvoudige maagdarmkwalen en zenuwstoornissen. Voeg een afkooksel of wat etherische olie toe aan badwater, zalven of kompressen voor verlichting bij reumatische pijnen en spanning. Sprenkel een paar druppels etherische olie op een kussen om de slaap te bevorderen.


Toepassingen met etherische olie.

De etherische olie wordt gewonnen door stoomdistillatie van het bloeiende kruid, is lichtgeel van kleur, met een warme, kruidige, kamferachtige geur. De olie wordt bij het ouder worden bruin en bevat een hoog gehalte, 80-90%, fenolen (cavaciol en thymol). Hierdoor is het één van de meest antiseptische oliën en doodt vele bacteriën, schimmels en virussen. Wordt daarom veel gebruikt bij allerlei infecties. Het is bovendien een immunostimulant en een goede expectorand (slijmoplosser). Door de goede pijnstillende werking heilzaam bij zenuwpijnen en reumatische pijnen, stimuleert bovendien de doorbloeding.

Hier volgen enkele toepassingen van de etherische olie van Oregano.

Bij spierpijn.
Maak een papje van groene leem en voeg daar 3 druppels Oregano aan toe. Bedek met dit mengsel de pijnlijke plaatsen en laat dit 15 tot 20 minuten inwerken.

Bij spierreuma, artritis (1).
15 druppels Oregano mengen met een beetje melk, room of een lepeltje honing. Dit toevoegen aan een warm bad en 20 minuten baden.

Bij spierpijn, artritis (2).
20 druppels Oregano mengen met 50 ml St. Janskruid-olie. Met dit mengsel dagelijks of naar behoefte de pijnlijke plekken masseren.

Bij zenuwpijnen (neuralgieën), gordelroos.
10 druppels Oregano mengen met 50 ml Amandel olie en hiermee dagelijks of naar behoefte insmeren.

Verdampen.
8 tot 10 druppels Oregano in de aromalamp werken stimulerend bij lichamelijke en geestelijke vermoeidheid en bij een te lage bloeddruk.

Terug naar de top van dit document



Gesponsorde links: 


Chemische eigenschappen


In de plant aanwezige stoffen.
Etherische olie (thymol, carvacrol), bitterstoffen en looistoffen.

Actieve bestanddelen in de Etherische olie van Origanum majorana.
Monoterpenen
a-pineen 1.5%, beta-pineen 0.2-2.5%, sabineen 2.5-10%, myrceen 1-9%, a-terpineen 6-8%, y-terpineen 14-20% , paracymeen 5.5%, terpinoleen 1-7%, a-phellandreen, beta-phellandreen 4%

Sesquiterpenen
beta-caryophylleen 2.5-3%, a-humuleen 0.1%

Monoterpenolen
linalool 2-5%, terpine-1-ol-4 14-22%, terpine-1-ol-3 0.3%, a-terpineol 3-6%, cis-thuyanol-4 4-13%, trans-thuyanol-4 1-5%

Terpenische esters
linalyl-acetaat 0.1-3%, terpenyl-acetaat, geranyl-acetaat 1.2%

Fenol-methyl-ethers
trans-anethol -0.5%
Terug naar de top van dit document



Voorzichtig


Gebruik de etherische olie nooit onverdund, Oregano kan soms huid- en slijmvlies irritaties veroorzaken. De meeste etherische oliën kunnen niet zonder risico ingenomen worden.
Gebruik etherische oliën uitsluitend inwendig als u voldoende kennis heeft of raadpleeg een (homeopathische) arts. Over het algemeen is echter de werking bij uitwendig gebruik sterker dan bij inwendig gebruik. De etherische olie kan huidirritatie veroorzaken.

Terug naar de top van dit document



Culinair


Marjolein heeft een uitgesproken kruidige smaak, oregano nog wat kruidiger. Beide kruiden kunnen goed gedroogd worden. Marjolein is geschikt voor stevige groentesoepen, pasta, vis, wild, rundvlees, kip, worstjes en gehaktbrood. Tomaten, courgettes, aardappelen en paprika passen goed bij het kruid. Marjolein wordt ook gebruikt in omeletten en in gerechten met kaas.
Oregano is vooral goed in pizza's en kan verder op dezelfde wijze gebruikt worden als marjolein (zij het iets spaarzamer).
Een aftreksel kan gebruikt worden als aromatische thee. Het kan fijngehakt worden en gebruikt worden in salades of botersauzen. Oregano is goed te mengen met knoflook en chili. Je kunt gerechten een lichte marjoleinsmaak geven door enkele stengels van marjolein op de barbecuekooltjes te leggen.
Oreganoazijn is te gebruiken bij bijvoorbeeld salades. Klik hier voor de werkwijze.


Recept 1: Oregano- / Kruidenboter
Benodigdheden
250 gram redelijk zachte roomboter
1 bosje fijngehakte oregano
Zout en versgeperst knoflooksap naar smaak
Werkwijze
Doe de roomboter, oregano samen met wat zout en versgeperst knoflooksap, in een kom en roer het met de mixer door elkaar. Doe dit mengsel in een botervlootje of ander geschikt schaaltje.
Deze kruidenboter is in de koelkast ongeveer 3 weken lang houdbaar.


Recept 2: Tomaten met oregano
Benodigdheden
4 grote tomaten
50 gram boter
1 eetlepel fijngehakte oregano of 1,5 eetlepel gedroogde oregano
1 uitgeperst teentje knoflook
2 eetlepels geraspte parmezaanse kaas.
Zwarte peper en een snufje zout
Werkwijze
Snijd de tomaten doormidden en leg ze in een ovenvaste schaal.
Roer de boter in een kommetje zacht en roer er de oregano, de knoflook, de peper, het zout en de geraspte kaas door. Bestrijk de snijvlakken van de tomaten met het mengsel.
Grilleer de tomaten ongeveer 5 minuten onder de ovengrill tot de bovenkant begint te kleuren.

Terug naar de top van dit document


Andere varianten


Origanum onites
Middelgroen, pikant smakende bladeren en witte of roze bloemen.

Origanum vulgare "Variegata"
Mild gekruid smakende groene bladeren, met gele vlekken in de volle zon, en bleekroze tot witte bloemen

Origanum onites "Crinkle leaf"
Gekrulde, pittig smakende, gele bladeren die verschroeien in de volle zon. Hij heeft zelden bloemen en het is een compacte vorm.

Origanum vulgare "Compact pink flowered"
Pittig smakende donkergroene bladeren. Compacte en donkerroze bloemhoofden.

Origanum heracleoticum
Half winterharde variant met zoet gekruide aromatische bladeren en roze bloemen. Hoogte 23 cm.

Origanum vulgare "Aureum"
Milde, pittig smakende gele bladeren die schroeien in de volle zon.

Terug naar de top van dit document


Overige afbeeldingen


[1]. Bremness, Lesley;- KRUIDEN het complete naslagwerk voor het kweken en gebruiken -
       Vijfde druk; Houten: Van Reemst Uitgeverij (2000). ISBN 90-410-0158-1
[2]. Dr. C. Norman Shealy; - Encyclopedie van de Natuurlijke Geneesmiddelen -
       Eerste druk; Groningen: TextCase (1999). ISBN 3-8290-1713-8
[3]. Rüdt, U.; - Geneeskrachtige en giftige planten - Eerste druk; Zutphen: B.V. W.J. Thieme &
      Cie (1973). ISBN 90-03 94630 2



Gesponsorde Links






Opmerkingen of suggesties?